Amsterdam Zuidoost – waar de wereld en haar geschiedenis bij elkaar komen – vormt het decor van de expositie ‘Sporen van het Verleden’, een zoektocht van documentair-fotograaf Raoul Kramer naar stille getuigen van de Tweede Wereldoorlog in Zuidoost Azië. De exposite toont het tracé van de Birma-Siam spoorweg die door dwangarbeiders is aangelegd tussen 1941 en 1943 in Zuidoost Azië. De indrukwekkende foto’s gemaakt door documentair-fotograaf Raoul Kramer (Neo Lux) zijn van 21 april tot 6 juni 2011 opgesteld tussen het Anton de Komplein en het Bijlmer Parktheater in Amsterdam Zuidoost.
Telegraafpaal – Wang Pho, Thailand (Raoul Kramer)
Een spoorstaaf doet dienst als een telegraafmast. Hij staat op een plek waar dwangarbeiders zich met hamer en beitel een weg door de rotsen baanden om een doorgang voor de spoorweg te maken richting het Wang Pho viaduct. De nummers, die later op de telegraafmast werden aangebracht, duiden erop dat hij op een afstand van 173,17 kilometer van Bangkok is neergezet.
Door de bouw van de Birma-Siam Spoorweg wilden de Japanse bezetters de spoorwegnetten in Birma en Thailand met elkaar verbinden. Het barre werk aan de Birma-Siam Spoorweg begon in juni 1942 en werd na 415 kilometer, 16 maanden later in oktober 1943 voltooid. Aan de aanleg hebben ongeveer 178.000 Aziatische dwangarbeiders en 61.811 geallieerde krijgsgevangenen gewerkt. Onder hen waren circa 18.000 Nederlandse krijgsgevangenen uit het voormalig Nederlands-Indië. Door uitputting, ziekte, ondervoeding en onmenselijke behandeling stierven in anderhalf jaar tijd in totaal meer dan 99.000 spoorwegwerkers, onder wie circa 2.800 Nederlanders.
Tijdens zijn reizen naar Thailand en Myanmar (Birma) werd Raoul Kramer geconfronteerd met zijn familiegeschiedenis. Door de plekken te bezoeken kwam hij tot de conclusie dat de werkelijkheid van de Tweede Wereldoorlog in die landen veel harder en heftiger moet zijn geweest, dan hij zich thuis ooit had kunnen realiseren. Onder erbarmelijke omstandigheden moesten krijgsgevangenen en dwangarbeiders een bijna onmogelijke klus verrichten.
De spoorweg is mettertijd opgenomen in zijn omgeving. Veelal kreeg de natuur de overhand. Op enkele plaatsen is de spoorweg nog in gebruik. Raoul Kramer heeft de gevonden sporen in het landschap tropische landschap vastgelegd. De expositie vormt met het boek “Lost Track” een archief van deze belangrijke plekken die langzaam worden teruggenomen door de natuur. Elke gefotografeerde locatie wordt in een historisch kader geplaatst door de bijbehorende historische feiten en gebeurtenissen erbij te vermelden. Of andersom: bij een historisch feit of een persoonlijk verhaal wordt de bijbehorende locatie zichtbaar gemaakt. Zo leeft het verleden voort in heden en toekomst.
De foto-expositie maakt deel uit van de 2011-activiteiten van Stichting 4/5 mei Comité Amsterdam Zuidoost. De expositie is in Amsterdam Zuidoost van 21 april tot 6 juni 2011 en verbindt de 4 mei Herdenking en 5 mei Bevrijdingsdag met de Indië-herdenking op 14 en 15 augustus. De organisator is Stichting 4/5 Comité Amsterdam Zuidoost. Zij wordt ondersteund door de Amsterdamse stichtingen Nusantara en Netwerk Vergeet Mij Niet. Deze expositie is tot stand gekomen in opdracht van de Stichting Herdenking Birma-Siam Spoorweg en Pakan Baroe Spoorweg (SHBSS) en is financieel mogelijk gemaakt door de Van den Barselaar Will Trust, de Stichting Sem Presser Archief en het Amsterdams Fonds voor de Kunst. Vanaf 27 juni tot 29 augustus is de expositie te zien in Amstelveen.
In de Openbare Biblotheek aan het Bijlmerplein is van 12 april tot 6 juni een expositie over banieren en objecten uit de oorlogsjaren.
Stichting 4/5 mei Comité Amsterdam Zuidoost
Website – Email: 4en5mei.Zuidoost@Gmail.com
